NADAL

Tot lo monde al canton s'arruca
Près del fuèc,viu coma un radal
E dins cada foguièr s'aluca,
Flamba la soca de Nadal.

De castanhas, a la velhada,
Grílhan e mínjan, dinc'apuèi
Qu'aniràn, figura emborlhada,
A la messa de mièjanuèit.

Dins son cap baissat l'ancian folha,
Cèrca quauque vièlh sovenir ;
La mamet, filant sa conolha,
Ditz un conte a ne'n plus fenir

Parla d'un prince a fièra mina,
Polit, joine e qué sabi mai !
Los drollets prés de la menina,
D'escotar s'alàssan jamai ;

E la blonda filheta ainada
Que dejà n'a pàs fred als-uèlhs
Rèiva benlèu que n'es l'aimada
D'un bèl galant d'aquels temps vièlhs.



Vocabulari :

s'arrucar = se blottir

radal = feu de joie

emborlhat = aveuglé

fenir = finir

réivar = somiar = rêver.




LA CANÇON DE LA CIGALA

La cançon de la cigala per Perlinpinpin Folc Un disc Revolum

Levatz-vos, pauròts,
Cauçatz los esclòps,
E, lonjant la sèga,
Començatz, amics,
Dins lo talh d'espics !
Sèga, sèga, sèga !
En copant lo blat
Quilhetz pas lo cap
Per çò qu'avèm triga;
Arribats amont,
Galopatz al fons.
Sèga, sèga, liga !
Lo volam en man,
D'un jorn a doman
I a log d'una lèga,
Mès cal tirar dur,
Lo blat es madur.
Sèga, sèga, sèga !
Goiats, al trabalh !
Quitetz pas l'ostal.
D'anar veire miga
N'es plus la sason
Per velhar 'l canton.
Sèga, sèga, liga !
Copatz bas e rond,
Tot fai plan besonh
E quand se derèga,
Sul volam, en crotz,
Ziu ! passatz la cot.
Sèga, sèga, liga !
Quan siòsque matin,
Viste cal partir
Car ciá que Diu crèga
Diuriá s'amassar
Sans tròp trigossar.
Sèga, sèga, sèga !
Que cadun amb io
Cante sa cançon,
De mon ziga-ziga,
Tot en caminant,
Seguiretz lo lanç.
Sèga, sèga, liga !


EN PROCESSIU

L'autre jorn qu'èra l'Ascensiu,
Sèi estat a la processiu,
Coma pas un en devociu.

Tant que podiái los uèlhs a tèrra,
Renat coma un soldat en guèrra
E la man dreita sus l'esquerra.

Son braç anant balinç-balanç,
Lo de darrèr vai me possant
Suls talons d'aquel de davant.

Lo solelh sus òmes flambava,
Sus las femnas, lo vent bufava,
E sus tots la calor tombava.


Dus per dus, plan-planet, tot doç,
Sul camin blancós e poscós,
Nos n'anàvem coma d'aucons.

En lai, la campana tintava,
Davant, la banièra flotava,
E darrer , lo curè cantava.

Cantava <<Criste, audi-nòs !>>
E los clèrcs, n'as aquí ne'n vòls,
Respondián, un fin, l'autre gròs.

Un degaunhava lo tonèrre,
L'autre, un pòrc que per tuar van quèrre,
E l'autre, las vacas del Pièrre.

Per tenir las femnas en reng,
Vai un vielh fabricièn que ten
Lo baston de comandament.

Près de las polidas se carra
E travèrs las joinas se sarra.
- L'an que ven, io, preni la barra ! -

E flor de lire al cur tot blanc,
Las filhetas, alai, davant,
Polidas coma un sòl se'n van !

En cantant, de printemps vestidas,
Sembla autant de ròsas floridas
Al solhel de mai espelidas.

Tant frisada coma d'anhèls,
N'i a que pòrtan al cap dels pièls
Un folard, d'autres de capèls

Ronds e grands coma de crubèlas
Que suls uèlhs, flambentas estèlas
Semblan d'eteignoirs a candelas.


FLOR D'ESTIU

L'aire risent, tendre, amistós,
La pèl canda, la talha fina
E color d'òr, un pièl sedós,
Mitat defèit, frisant l'esquina,

L'uèlh, coquin, temptaire, amorós,
Viu, coma un miralh ilumina;
Sus sa boca, niu de potons
L'enveja vai cridant famina.

Mai leugèra qu'un parpalhòl,

Canta en venint de la segada
Milhor que cap de rossinhòl.

Son corsatge fai badalhòl
E, dinca el sen mièi despolhada;
Lo vent folet baisa son còl.


PELS PAURES !

A Jacques de Bonal

Riches, revelhatz-vos !... L'ivèrn negre qu'apròcha
Vos diu far sovenir dels malurós sans fuèc,
Sans un bocin de pan, sans un sòu dins la pòcha,
Sans abric per passar la nuèit.

Sèm per nos adujar dins aqueste bas monde;
Lo bon Diu nos a fèits per tant de nos aimar:
Donatz, riches, donatz ! Que vostre cur responde
Al que vos alonga la man.

Dels bens qu'avètz reçuts fasètz un bon usatge,
Si voletz viure urós e morir sans socis
Donatz als paures vièlhs que tot corbats per l'atge
Tristament siegon los camins.

Pels que a l'entorn de vos vívon la sofrença,
Tròp fièrs per demandar, rescondent lors dolors;
Sans o lor far sentir, sioguètz lor providença,
Sans dire res secorrètz-los.

Prenètz pietat d'aquels que n'an paire ni maire,
Coma d'ausels sans niu abandonats solets;
Que, pertot rebutats, digun n'aima, pecaire;
Pensatz als paures pichienets !

Donatz, n'auretz plan pro ! Quand seretz dins la tomba,
N'auretz besonh de res, ni res vos servirà;
Vostre òr se n'anirà coma l'aiga que tomba,
Lo bien fèit sol vos restarà.

Al mes n'aublidetz pas los de dins la misèra,
Zo meriten o non, donatz, donatz totjorn !
Diu vos en tendrà compte a vòstra ora darrèra;
La recompensa aurà son torn.

Lo Calelh, 23 d'octòbre de 1892


NOVEMBRE

La fuèlha dels albres rosseja
Tombarà dins gaire de temps.
Bufa dejà la bisa freja;
L'ivèrn adara nos atend.

Dins los bòscs despolhats e tristes,
Los casses van èstre flaurits
E los auselons que havem vistes,
Pendent los bèls temps son partits.

L'iròndela se n'es anada,
Quitent nòstre cèl sombre e gris,
Vèrs una pus doça contrada,
Luènh, plan luènh, dins un caud païs.

Los brolhards, la plèja, los gibres,
Arríban per nos enojar.
Grivas e mèrles pels genibres
Cèrcan quaques gruns a minjar.

Dins los prats capelats d'albièra,
buèus o vacas paisseran plus.
Caldra restar sus la litièra,
Per tots mets verds, de caulets crus.

Mosca, parpalhòl e ligosta
Disparesséran a bèl talh,
Quand pels rius lo gèl farà crosta,
Cambiarà l'aiga en fred cristal.

Lo solelh, plen de fenhantisa,
Se levarà plus de matin,
Cobèrt de quauqua bruma grisa,
Lo pus sovent per l'escantir.

E la nèu, de sa raubba blanca,
Sailarà las planas, los tucs,
Per aquèls que son a tot manca,
Piètre temps, pels paures pè-nuds.


LO RESSEGAIRE

Es amont, pincat dins l'aire.
Sus son chavalet tot dreit,
Fague calor, fague fret,
I es totjorn, lo ressegaire.
 
De sa femna, de son paire,
De son dròlle pichienet,
Cal que ganhe lo panet.
A ! cal far mai que se jaire !
 
Agusa quand pica gaire
Sa ressèga, beu s'a set,
S'a talent, minja'n crostet.
 
Guèita se tot vai d'escaire
E pincat amont, tot dreit,
Ressèga sul chevalet.

Massels 1892

(Lo Calelh, 15 de març de 1892)


PER SEGASONS

(Vist e sentit)

De las clicas dinca a la nuèit,
Lo blat rostit daureja anuèit
Coma lo solelh que l'a cuèit.

Un aigat de calor rajòla
D'aquel grand lustre que pindòla,
E la cigala se desòla.

Canta, vaquí tot çò que fai;
D'aicí, d'amont, d'aquí, d'en-lai,
Crida, mès trabalha jamai.

En ausint parèlha ressèga
Qu'estorditz las gents d'una lèga,
Lo paisan del lièit se derega.

Cal segar ! Lo blat es madur,
E, de paur qu'arribès malur
Diu s'arremausar viste e dur.

Es temps d'atrapar la faucilha;
Avant l'alba cadun se quilha
e dins los grans camps s'escampilha.
Lo rastolh atend de volams,
La canha a quitat los fenhants;
Partèm totis, pichos e grands;
Totis partèm a la segada,
L'utís al punh, mancha troçada.
E nos alinham en cordada.

Fasèm lo signe de la crotz.
Que Diu nos presèrve surtot
De tot mal ! en tot e pertot !

Començam: lo de davant tira,
Per lo siègre cadun s'estira,
En pausant juste se revira.
Un galòpa l'autre que fug,
Jan vai cauçat, Pièrre pè nut,
Paul marcha mèma tot cap nut.
Omes, vièlhas son en camisa,
Mès lo mantèl de nuèit defisa
Sus las dròllas tota analisa.
Portant un fin cotilhonet
Daissa prene l'aire al molet
E de genolhs mostra un cornet ...
Lo vent folet que permena
Davant io fai flotar sans pena ...
En curiós bufa a pèrdre alena.
Malur d'aver de distracciu !
Al flotament plen d'atenciu,
Ei picat un artelh al viu !
Ma curiosetat es pagada:
Per una maudita pensada,
Tortejarèi una mesada !

***

Lo pif en l'èr, rens corbats,
Lo morre al sòl, aquí doblats,
Copam, marcham escambarlats.

La tèrra se desemmantèla,
Darrèr nosauts cada gabèla
Pareis un riban de dantèla.

E davant, quitam pel costat,
Coma una mar d'espics de blat
Que lo vent fliussa a volontat.

L'òme, dins la granda estenduda,
Sembla una formic que se muda,

E portant l'aurà lèu tonduda.

***
Al solelh que tomba d'aplomb,
En aiga l'esquina se fond;
Un riu pissa del cap al fons;

E de susor nòstre front nada.
La luseta, seca, cramada,
Auriá besonh d'èstre luntada.

Pintam, pintam coma de traucs,
A plens veires, a plens ichaus,
E mai bevèm, mai venèm cauds.

Mès cada còp quaqu'un s'entalha,
Copa un det per copar la plaha,
Lo sang pissa coma en batalha ...

De romècs e d'arrèsta-buèu,
De caucides, pertot ne plèu,
Dins las patas s'engúlhan lèu.

Sans permissiu e sans patanta,
N'èi sentit dintrar mai de cranta;
Un tronc sortit, l'autre se planta.

En veirent aquò, me sèi mes
Chirurgien; opèri per res,
Jamai digun n'a pus mens pres !
Tiri los troncs sans far de plaga,
Surtot als dets finòts sans baga
Dont la mèstra dins l'uèlh me paga !

***

<< Ardit ! anem, nos cal botar,
Ça dits quauqu'un, viste e cantar ! >>
Son tot prestes l'escotar !

E còp sec, d'una voès qu'enaira,
Fan bronzir la marcha tindaira
D'una vielha cançon segaira.
Aquò derevelha en passant,
Dels talons fai montar lo sang,
E dins las regas nos preissam.
Nos preissam tant qu'apuèi nos triga
D'adreçar los rens de fatiga,
E la coina ven nòstra amiga.
A pena avèm juntat las celhas,
Una voès bufa a las aurelhas;
<< Se cal tirar de per las pelhas ! >>


Floressàs, mon país natal

Benlèu de mos lecturs que m'interèssi gaire, 
Digun n'a jamai vist l'endreit ont sèi nascut 
E d'ont sèi davalat aiciu, tal qu'un perdut, 
En quêtant mos amics e mon paire e ma maire.

O Floressàs aimat, per tant de poder plaire 
Al passant que te vei, sès pas pro bien metut ! 
Mes ses mon brèç, es pro, t'èi totjorn conescut, 
Ei galopat tos camps e viscut de ton aire.

Tanben, se quauque còp vèni te visitar, 
Corri mai qu'un lapin, mon cur bat a petar 
Quand vesi puntejar tas duas tors que s'enàrtan.

Aquò's pus fort que io, me ven la grema a l'uèlh 
En pensant al bèl temps, dins l'ostal paternèl... 
A ! malurós tres còps, malurós los que pàrtan !

(Lo Calelh. 1èr de janvièr de 1893)


VENDENHAS
Nòstres valents paisants, lo long de la penjada,
Pér anar vendenhar se son escampilhats;
En man los grans panièrs, atentifs e corbats
Amàssan vistament la recòlta sucrada.
Quan del bèl madur, la desca es emplenada,
Líuran dins lo tonèl ont los rasions grudats,
Bulíran pauc a pauc, cada còp empacats,
E forníran bien lèu la liquor tant aimada !
Qu'as d'amics, paure vin, tu qu'escauduras tant
Lo còs. l'esprit, lo cur. Per io, res qu'en pensant
A ton gos parfumat, me'n prusís la luseta !
S'enquèra los marchands te daissàven tit pur !
Mès lo diable sol sap qual es lo pus volur;
Nos fóton un bardís que val pas de piqueta !
Floressàs (Lot), 

Retorn al menu poèmas Retorn a Paul Froment